25 Temmuz 2015 Cumartesi

Yönetmenler Mimar Olsaydı: Stanley Kubrick in Mekan Kurgusu

Bugün, Stanley Kubrick in 87. doğum günü. Yaşasaydı, hiç şüphesiz üretimden vazgeçmeden her seferinde kendini aşmaya devam edecekti. Sinemaya, rönesans sanat teknikleri dahil çok önemli katkılarda bulundu. Daha çocukken eline aldığı sinematograf ileride onun en büyük yeteneğinin aracı olacaktı. Onun doğum günü şerefine, bugün "Yönetmenler Mimar Olsaydı" yazı dizimizin ikinci incelemesini yapıyoruz; ya Stanley Kubrick mimar olsaydı?

Kubrick, derin bir entelektüel okuma geçmişine sahip olduğundan dolayı, doğrudan bir sınıflandırmaya maruz kalmıyor. Filmlerinin çoğunluğunda modernist ve freudyan kurguları görsekte, 2001: A Space Odyssey (1968) filminin meşhur sahnelerinde Barok dönem iç mekanlara da rastlıyoruz. O zaman sırasıyla inceleyelim;

1. Tim Burton
2. Stanley Kubrick


Stanley Kubrick, filmlerinde mekan kurgusuna özellikle dikkat eden yönetmenlerden birisi. Hatta filmlerinde ki iç kurgular, tablolar gibi en ince ayrıntılara kadar; tefrişlerin konumu ve orantıları gibi kılı kırk yaran bir tekniği var. Mükemmeliyetçi huyu; mekanlar ile bahsedilenlerin arasında kuvvetli bir bağ kurmakla kalmıyor; gösterilenin anlamını da derinleştiriyor. David Lychn in söylediği gibi; "bir film birden fazla anlama" gelir düsturunu, mimari öğeleriyle kuvvetlendiriyor.

Bu postere ilham kaynağı olan yapı için doğrudan tek bir filmden etkilenmese de, unsurların bir çoğu tek bir filmden alıntı. Federico Babina için birden fazla filmden esinlenerek oluşturmuş diyebiliriz. Öncelikli olarak mekandaki dairesel kabin öğesi,  filminin meşhur yapay zekası HAL un analojist bir yaklaşımıdır;

2001: A Space Odyssey, HAL perspektif
2001: A Space Odyssey, HAL ön görünüş
Bu en bariz olan öğedir. Diğer bir örnek ise, yapının sağ tarafında kalan siyah kütle. Bu da muhtemelen gene aynı filmden alınmış bir nesne olan monolithtir;

Monolith, kesme siyah taş
Son olarak, gene aynı filmden alınmış bir diğer detay ise, yapının üstüne oturduğu set. Buradaki simetrik sayılabilecek olan desen ise, Kubrick in meşhur açısı olan tek nokta perspektifini ustaca kullandığı sahneden alınmıştır;

Tek nokta perspektifi tünel alanlarında sert hissedilir
Bunlar tabi ki, doğrudan filmlere selam açan unsurlar. Yapının formu ise, Kubrick in modernist mekan kurgularından esinlenilmiştir, neredeyse her filminde bir çeşit distopya örneği gibi mekanlar fazlasıyla modernistlik ile fütüristlik arasında gider gelir. Tabi buna ek olarak da simetri her zaman yerini korur;

A Clockwork Orange, mobilyalar modernist tasarlanmış
A Clockwork Orange, iç kurgularda pop-art yaklaşım görüyoruz
A Clockwork Orange, asal formlarda bozulmalar mevcut
2001: A Space Odyssey den iç mekan kurgusu
Fakat sadece bununla kalmaz, 2001: A Space Odyssey in içerisinde bir "evrimleşme" söz konusudur. Modernizme olan güvenin sarsılmasıyla alakalı bir biçimde, final sahneler Barok dönemden seçilmiştir;

2001: A Space Odyssey, Barok iç tasarım
2001: A Space Odyssey, iç mekandaki simetri
Aslında Kubrick, gerçekten mimar olsabilirdi, çünkü bu mekanın planını Archinect çıkartmış ve şuna ulaşılmış;

Göründüğü gibi gayet kullanışlı. Bununla birlikte, Kubrick in rönesans okumalarından bahsetmiştik. Eyes Wide Shut filminde, bol bol İngilte rönesans mimarisinin ikinci kısmı olan Jacobean stilini görürüz;

Eyes Wide Shut, Mentmore Towers
Eyes Wide Shut, yatak odasından iç kurgu
Kubrick de, asal kırılmalardan bahsetmiştik, Dr. Strangelove un kriz odasının yapısı da şu şekildedir;

Dr. Strangelove
Son olarak Kubrick in simetri takıntısından bahsetmiştik, Kubrick, The Shining i çekebilmek adına oteli neredeyse baştan yaptırmıştır;

The Shining, harika bir iç mekan simetrisi
The Shining, halı unsuru bile düşünülmüş
The Shining, tamamen bizim komplo teorimiz; simetriyi bozmamak adına ikizleri kullanıyor!
Yarattığı desenler o kadar ince örülmüş ki, gelecek sahnelerin habercisi aslında
Görüldüğü üzere Kubrick, sinemasında mimariyi oldukça etkili kullanan bir yönetmen. Oluşturmak istediği atmosfere yönelik kullandığı akımlar ve ek unsurlar izleyiciye simematografik açıdan ayrı bir zevk veriyor. Doğum gününü tekrar kutluyoruz!

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder