10 Ağustos 2015 Pazartesi

Kilometrelerce Mimarlık: Moskova Metrosu

Eğer Sovyet mimarisinin retrospektif bir sergisi olsaydı, şüphesiz ki fütürizmin sınırlarını zorlayan, görkemli yapılardan geçilmez olurdu. Sadece kendi topraklarında değil, Balkanlar gibi etkisi altına girmiş ve aynı ideayı paylaşmış olan topraklar da bile, benzer retrofütüristik yapılar görmek mümkündür. Fekat, başka bir çağdan fırlatıp gelmiş gibi duran bu eserlerin çoğu, bugün terk edilmiş vaziyette beklemekte. Bunun asli sebebi, tasarımın, işleve kurban verilmesi olarak görülebilir.

Ama Sovyetlerin en pahalı mimari projesi olan Moskova Metrosu; bugün sadece "metro" olarak bile bir turizm unsuru. 1935 de, tek hatlı ve 11 km ile 3 duraklı planlanan metro, bugün 300 kilometre ile dünyada ikinci toplu taşıma sistemi sayılıyor. Stalin in emri ile geliştirilen metro mimarisi, parlak ve şaşalı olmak üzere tasarlandı. Aynı zamanda olası bir savaşda sığınak görevi olarak görmesi de gerekiyordu. Tıpkı diğer Sovyet eserleri gibi Moskova Metrosu da, bir çeşit "büyüklük" propagansı olarak görülüyordu. Öyle ki; sütunlar, vitraylar, heykeller ile süslendi, her birine kendine has bir karakter kazandırıldı.

Komsomolskaya




Komsomolskaya 1935 de açılmış. Limon rengi sütunları detaylarla süslenmiş. Yerler ise gri granit. Çok başarılı bir Barok stili görebiliyoruz. Rusya nın özgürlük mücadelesinin simgeleyen mozaikler ile kaplı.

Novoslobodskaya



Bu istasyon ise 1952 de açılmış. Baskın unsuru cam paneller; Letonyalı sanatçılar E. Veylandan, E. Krests, ve M. Ryskin tarafından üretilmiş olan paneller, yapının simetrik bir halde gitmesine yardımcı oluyor. Bununla beraber, vurucu unsuru platformun sonunda yer alan Pavel Korin in “Dünyada Barış” isimli mozaikleri.

Mayakovskaya



Nazım Hikmet okuyan herkesin bir noktada tanışacağı Mayakovski nin kendine has fütürizminden ilham alınan bu istasyon, yukarıda söylediğimiz gibi sığınak görevi görenlerden. 1941 de ki, İkinci Dünya Savaşı sırasında Stalin in konuşmasına tanık olmuş tarihi bir yapı. Buradaki vurucu unsur ise, tavanda yer alan ve Alexander Deyneka tarafından yapılan "24 Saat Moskova Gökyüzü" isimli mozaik.

Elektrozavodskaya



Doğrudan belli bir konsept üstüne kurulu olan bu istasyonun tavanında 318 tane ampul, pilonlarda bulunan 12 adet mermer kabartmayı vurgulamakta. Kabartmalar ise, dünya savaşı sırasındaki ülkenin mücadelesini anlatıyor. Diğer dikmeler ise orak ve çekiçli izleri taşırlar.

Shosse Entuziastov


Shosse Entuziastov, diğer istasyonlar içerisinde en "heykel" e yakın olan mekan. Burada gri ve sarının dansını net biçimde görebiliyoruz; sarı mermerlerin üzerinde de devrimci konularla ilgili resimler yer almakta. Ufukta ise bizi A. Kuznetsov un “Özgürlük Ateşi” isimli heykeli karşılıyor.

Ploshchad Revolyutsii


Metrodaki arkın altında bulunan sütunların 76 tanesine birden, sporcular, çocuklar, askerler, çiftçiler öğrenciler, işçiler gibi ploretaryanın simgelerini yerleştirilmiş. Bu istasyonda, sanki bir heykel müzesiymişçesine tematik bir görev yükleniyor.

Nakhimovsky Prospekt 


Bu istasyon, diğerleri içersinde en minimal tasarıma sahip olan mekan.

Park Pobedy



Bu istasyon daha çok anıt niteliğinde, "Great Patriotic War" yani "Büyük Anayurt Savaşı" isimli, Sovyetlerin, Nazilere karşı olan savaşlarının zaferini simgeleyen bir mozaik ile süslü.

Victory Park



Bu istasyon tıpkı Park Pobedy, anıtsal nitelik taşıyan bir tasarıma sahip. Mimari öğeleri, sütunları ve döşemesine kadar birbirine benzeyen bu iki istasyonda, Rusyanın tarihi başarılarını sunmak üzere tasarlanmış. Burada ise, "Battle of Borodino" yani "Borodino Muharebesi" nde Rusların, Napoleon komutasındaki Fransızlara karşı kazandıkları zafer yer almakta.

Prospekt Mira


İstasyonun dekor teması SSCB de tarımın geliştirilmesidir. İstasyon salonun dikmeleri; açık renkli mermer ile karşı karşıya ve kabartmalarla, heykeltıraş Motovilov tarafından bezenmiştir. Friz yaprakları ve bir asma şeklinde, seramik kabartma ile temsil eder. Zemin ise diğerlerinde de olduğu gibi siyah ve gri granit kaplıdır.

Kievskaya


Buradaki teması ise Rus ve Ukrayna halkının dostluğudur. Kiev mimarlar tarafından yapılan istasyonun projesi yarışmada seçildi. 17. yüzyıldaki Ukrayna mimarisi için tipik dar süs bantları ile dekore edilmiştir. 18 dikme Rusya ve Ukrayna (sanatçı A.Mizin) ilişkilerini resmeden mozaikler ile bezenmiştir.  Mekan ise altın avizeler ile aydınlatılmakta.

Son olarak Moskova Metrosunun genel bir haritasını verelim;


İşte, kilometrelerce süren mimarinin kısacık bir anlatımı...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder